Wat als mijn kind zich afsluit?

"Hoe was je dag? Goed."

"Nog iets gebeurd? Nee."

"Hoe gaat het met je vrienden? Goed."

En voor je het weet heb je het gevoel dat je een interview aan het houden bent met iemand die vooral probeert zo min mogelijk woorden te gebruiken.

Dat kan best frustrerend zijn, zeker als je het idee hebt dat er wel degelijk iets speelt. Je merkt dat je kind stiller is, vaker op de kamer zit of minder vertelt dan vroeger en juist omdat je wilt weten of alles goed gaat, ga je meer vragen stellen. Alleen levert meer vragen niet automatisch meer antwoorden op. Soms gebeurt zelfs het tegenovergestelde en trekt een kind zich nog verder terug.

Dat betekent niet meteen dat er iets ernstigs aan de hand is. Naarmate kinderen ouder worden, verandert ook wat ze met hun ouders delen. Vrienden worden belangrijker, sommige dingen willen ze eerst zelf uitzoeken en er ontstaat steeds meer een eigen wereld waar jij niet automatisch onderdeel van bent.

En tegenwoordig bestaat een behoorlijk deel van die wereld ook nog eens op een plek waar je als ouder niet vanzelf meekijkt.

Thuis zijn betekent niet dat je alleen bent

Dat vind ik een interessant verschil met hoe wij zelf zijn opgegroeid. Als wij vroeger naar onze kamer gingen en de deur dichtdeden, waren we vaak ook echt even alleen. Misschien zette je muziek aan, belde je iemand of zat je later op MSN, maar er waren genoeg momenten waarop thuis gewoon thuis was.

Nu kan een kind uren op de eigen kamer zitten en ondertussen volop contact hebben met anderen. Via WhatsApp, Snap, TikTok, Discord of tijdens het gamen. Jij ziet een dichte deur en denkt misschien dat je kind zich terugtrekt, terwijl er aan de andere kant van die deur een compleet sociaal leven doorgaat.

Andersom kan natuurlijk ook. Een kind kan de hele avond met een telefoon in de hand zitten en zich toch alleen voelen. Honderd contacten op social media zeggen uiteindelijk niet zoveel over met wie je echt kunt praten als er iets is.

Dat maakt het soms lastig om alleen aan gedrag te zien hoe het met iemand gaat.

"Er is niks"

Als je voelt dat er iets speelt en je kind zegt dat er niks is, is de verleiding groot om door te vragen.

"Maar ik zie toch dat er iets is?"

"Is er iets op school gebeurd?"

"Heb je ruzie?"

"Is er iets met je vrienden?"

Allemaal vragen die voortkomen uit betrokkenheid, maar voor een kind kan het op zo'n moment voelen alsof het antwoord "niks" niet wordt geaccepteerd.

Misschien weet je kind zelf nog niet precies wat er aan de hand is. Misschien is er wel iets, maar heeft het geen zin om er op dat moment over te praten. Misschien moet het eerst zelf begrijpen wat het voelt. En ja, soms wil een kind het gewoon niet met jou bespreken.

Dat laatste kan best lastig zijn om te accepteren, maar ook dat hoort bij ouder worden.

Je hoeft niet ieder verhaal als eerste te horen om betrokken te zijn.

Niet ieder gesprek hoeft tegenover elkaar aan tafel

We hebben bij een goed gesprek vaak een bepaald beeld. Even rustig gaan zitten, telefoon weg en dan praten over wat er aan de hand is.

Maar juist op zo'n moment kan een jongere volledig dichtklappen.

Sommige gesprekken ontstaan makkelijker wanneer het gesprek niet het enige is wat er gebeurt. In de auto bijvoorbeeld, tijdens het koken, als je samen ergens naartoe loopt of terwijl je iets anders aan het doen bent. Je hoeft elkaar niet voortdurend aan te kijken en er zit minder druk op het moment.

En soms begint zo'n gesprek helemaal niet met de vraag wat er aan de hand is.

Je kind vertelt iets over iemand uit de klas. Laat een filmpje zien. Maakt een opmerking over iets wat online gebeurde. Vertelt ineens dat iemand uit de vriendengroep ergens niet meer bij hoort.

Als je op zulke momenten niet meteen met tien vervolgvragen komt, hoor je soms veel meer dan wanneer je rechtstreeks vraagt: "Vertel eens wat er speelt."

Dat vraagt ook iets van ons als volwassenen. Soms moet je een verhaal gewoon even laten komen zonder meteen een oplossing klaar te hebben.

Online gebeurt meer dan je aan de buitenkant ziet

Voor jongeren stopt een situatie bovendien niet altijd wanneer ze thuiskomen.

Een ruzie die op school begint, kan in de groepsapp verdergaan. Een kind kan thuis op de bank zitten en ondertussen zien dat vrienden ergens samen zijn zonder dat het zelf is gevraagd. Een foto kan worden doorgestuurd, iemand reageert ineens niet meer of er ontstaat gedoe over iets wat voor een volwassene misschien klein lijkt, maar binnen een vriendengroep ontzettend groot kan voelen.

Als je die context niet kent, zie je misschien alleen dat je kind ineens kortaf reageert en naar boven verdwijnt.

Daarom helpt het als je de online wereld van je kind niet pas probeert te begrijpen op het moment dat er iets misgaat. Als je normaal gesproken al weet welke apps belangrijk zijn, met wie je kind veel contact heeft en wat er ongeveer speelt, is het makkelijker om veranderingen te herkennen zonder dat je meteen alles hoeft te controleren.

Dat betekent niet dat je ieder gesprek moet lezen of precies moet weten wie wat naar wie stuurt. Een kind heeft ook recht op een eigen wereld.

Er zit nogal wat ruimte tussen betrokken zijn en alles willen weten.

Ruimte geven zonder te verdwijnen

Misschien is dat wel het lastigste als je kind zich afsluit. Je wilt ruimte geven, maar je wilt ook niet dat je kind denkt dat het je niets interesseert.

Je kunt daarom best benoemen wat je ziet zonder meteen een verklaring te eisen.

"Ik merk dat je wat stiller bent de laatste tijd. Je hoeft me nu niks te vertellen, maar als er iets is, weet je dat je bij me terechtkunt."

En dan moet je dat tweede gedeelte eigenlijk ook menen.

Niet tien minuten later alsnog vragen of je kind het zeker weet. 😅

Soms komt het gesprek dezelfde avond. Soms dagen later en soms komt het helemaal niet bij jou terecht, maar bij een broer, zus, tante, oom, docent, trainer of iemand anders die je kind vertrouwt.

Ook dat kan waardevol zijn. Het belangrijkste is niet altijd dat jij degene bent die alles te horen krijgt, maar dat je kind iemand heeft bij wie het terechtkan.

Kijk niet alleen naar wat je kind niet vertelt

Als een kind minder praat, gaan we al snel letten op alles wat we niet meer horen. Maar kijk ook naar de rest.

Doet je kind nog de dingen waar het normaal plezier in heeft? Is er contact met vrienden? Wordt er nog gelachen? Gaat het naar sport of andere activiteiten? Komt je kind af en toe vanzelf bij je zitten, ook al wordt er helemaal niets belangrijks besproken?

Contact zit niet alleen in grote gesprekken.

Soms is samen eten, een autorit, een grapje, even iets laten zien op de telefoon of naast elkaar op de bank zitten ook gewoon contact.

En juist als een kind ouder wordt, kan het helpen om dat niet te onderschatten.

Je hoeft niet iedere dichte deur meteen open te krijgen. Het is belangrijker dat je kind weet dat die deur aan jouw kant niet dichtgaat.

Hoe goed ken jij de online wereld van je kind?

Een deel van wat jongeren bezighoudt, speelt zich tegenwoordig online af. Als je iets weet van die wereld, wordt het soms makkelijker om te begrijpen wat je ziet zonder dat je alles hoeft te controleren.

Met de gratis Ouder Scan sta je in vijf korte vragen stil bij hoeveel je eigenlijk weet van de online wereld van je kind. Daarna krijg je direct je uitkomst en een kleine stap die je zelf kunt proberen.

5 vragen. 2 minuten. Direct je uitkomst.

In Offline Ouders, Online Kinderen lees je verder over het verschil tussen de wereld waarin wij zijn opgegroeid en de wereld waarin kinderen nu opgroeien, met herkenbare situaties en praktische handvatten die kunnen helpen om makkelijker aansluiting te vinden.

Nu verkrijgbaar als e-book voor €11.